İzmir'den yetişip gerçek bir diva olan Sezen Aksu'ya; kocasının valilik görevi sırasında yaptıklarıyla gönüllerde taht kuran Tülay Aktaş'a, sosyal çalışmalarla da imzasını atan gazeteci Türkan Kasapoğlu'na ve diğerlerine selam olsun...
"Dünya Kadınlar Günü"nün yaşandığı haftada "Cumhuriyet'e yakışan kadınlar"dan söz etmek istedim. Onları hatırlamanın bu kadar özel önem taşıdığı günlerde kısa cümlelerle de olsa bir selam göndermenin, çok önemli bir vefa borcu olduğunu düşünüyorum. Burada adlarını anacağımız hanımefendiler ya İzmirli'dirler, ya da kahramanı oldukları olaylar İzmir'de yaşanmıştır. Çünkü İzmir, Mustafa Kemal için her zaman özel ve önemli bir şehir olmuştur. Tıpkı, Kastamonu'da açıklayacağı devrimde giyeceği şapkayı İzmir'de, Sepet, Çiçek ve Şapka Mektebi'nde yaptırmasının bir anlamı olduğu gibi, Cumhuriyetimizin temel nitelikleri arasında olan ve devrim niteliğindeki birçok hareketi de İzmir'de gerçekleştirmiştir. Bunların çoğunun kahramanları da kadındır.

Elbette ilk ve en önemli selamı, sürekli boynunda taşıdığı kolyesinin içine gizlediği fotoğraftaki adamı karısı olacak kadar seven; evliliğini kaybettikten sonra çağdaş bir Türk kadınına yakışır biçimde, anılarını magazin malzemesi yapmayan Latife Hanım'a gönderiyorum. Bir ülkenin kaderini değiştiren oğlunun, kendisini Karşıyaka'ya emanet ettiği Zübeyde Hanım da gönlümüzde yaşıyor. Bir başka selamı yine büyük kurtarıcının talimatı ile 31 Temmuz 1923 tarihinde, sonraları Tayyare Sineması olacak olan Pallas Sineması'nda, "Ceza Kanunu" oyunundaki rolüyle "Devletin izniyle sahneye çıkan ilk Türk kadını" olan Bedia Muvahhit'e veriyorum. Yine sanat alanından bir başka isim; Muazzez Kurtoğlu, Atatürk'ün kurduğu Devlet Konservatuvarı'ndan mezun olan ilk kadın oyuncular arasında, 1943 yılı Ağustos ayında yine ilk turne olan İzmir'de sahneye çıkan ilk "Okullu kadın sanatçı"dır. Ona da selam olsun.

Tevfik Nevzat gibi önemli bir ozanın kızı olmakla kalmayıp, Sorbonne Üniversitesi'nde felsefe eğitimi gören ve tam dört dönem görev yaptığı TBMM'ne seçilen ilk kadın İzmir Milletvekili olan Benal Nevzat Arıman; İzmir Kız Öğretmen Okulu'nda başladığı İzmir'deki öğretmenlik yıllarını 1950 yılına kadar İzmir Kız Lisesi'nde de sürdüren ve İzmir Halkevi'nin unutulmaz başkanı, ünlü eğitimcimiz Vedide Baha Pars; sahneye ilk kez İzmir'de, sonraları Köşk Sineması adını alacak olan Şık Sineması'nda çıkarak bir devrin öncülerinden olan ünlü sinema ve tiyatro oyuncusu Toto Karaca; İzmir'in en eski diş hekimlerinden, yaptığı bağışlarla İzmir'e sayısız hizmette bulunan Ayşe Mayda; yine İzmir'in en önemli yardımseveri eşinin elini tutmuş, aynı heyecanla adını birlikte yazdıran Nevval İşgören; Bornova'nın yetiştirdiği en ünlü sinema ve tiyatro oyuncusu Ayfer Feray, sizlere de selam olsun.

İzmir'den yetişip, otuz yılı aşkın emek vererek alanında ülkemizin en önemli ismi haline gelerek, gerçek bir diva olan Sezen Aksu; kocasının valilik görevi sırasında yaptığı çalışmalar ve kazandırdıkları ile tüm İzmir'in gönlünde taht kurmayı başaran Tülay Aktaş; gazeteciliğini yanı sıra gerek sivil toplum örgütleri ile ortaklaşa gerekse bireysel olarak sürdürdüğü sosyal çalışmalarla birçok çalışmaya imzasını atan gazeteci Türkan Kasapoğlu; yıllarca, hiç bıkmadan gönüllü geldiği İzmir Milli Kütüphane'de; neredeyse tüm tez öğrencilerine ve başka araştırmacılara son nefesine kadar karşılıksız yardım eden Zeliha Bilge; ülkemizin en önemli kadın romancısı olmakla kalmayıp 1950- 1954 yılları arasında İzmir milletvekili olarak görev yapan Halide Edip Adıvar; Devlet Tiyatrosu'nda çalışırken, usta yönetmen Muhsin Ertuğrul'un kolundan tutarak İstanbul'a götürdüğü ve seyredenlere parmak ısırttıracak kadar başarılı tiyatro ve sinema oyuncusu, hemşehrimiz Heyecan Başaran; İzmir'in yetiştirdiği en önemli iki kadın piyanist olan Mihter Çelebi ve Tomris Öziş; ülkemizin en önemli arp sanatçısı olan Sevin Berk; kendisi de İzmirli olan ünlü ozanımız Salah Birsel'in eşi, tiyatro sanatçısı Jale Birsel; Amerikan Kız Koleji'ni standart üstü bir okul haline getirmek için büyük çaba harcayan, yetiştirdiği çağdaş genç kızlarımız ile Cumhuriyet Türkiyesi'ne bir Türk kadınıymış gibi hizmet veren okulun efsane yöneticisi ve eğitmeni Mrs. Blake; Atatürk'ün huzurunda da şarkı söylemek mutluluğuna erişmiş ve bir o kadar başarılı İzmirli ses sanatçısı Mualla Gökçay; İzmir Şehir Tiyatrosu oyuncusu iken İstanbul sinema ve tiyatro sektörünün keşfettiği ve Beyaz Güvercin adıyla ünlenen güzel yıldız Nedret Güvenç, sizlere de selam olsun.

Ülkemizde sosyal bilimlerin gelişmesinde büyük katkıları olan ve dünyanın çeşitli üniversitelerinde ders veren ünlü sosyolog, Prof. Dr. Mübeccel Belik Kıray; 1929 yılı sonlarında, günümüzde öğretmen evi olarak kullanılan dönemin Karşıyaka Kulübü'nde, Cumhuriyet dönemi İzmir'inde ilk bale gösterisini sunan Olga Verebrova; yine bale sanatında şehrimizde bir başka ilki gerçekleştirip ilk bale okulunu kuran Sevinç Altıntaş; 1958 yılında görev aldığı Ege Üniversitesi Nöroloji Kliniği'ni gurur duyacağımız bir noktaya taşıma başarısı gösteren Prof. Dr. Bedriye Kot; bir başka İzmirli sanatçı olan ancak 400 metre yüzmede Türkiye şampiyonluğu, gülle atmada da Türkiye ikinciliği bulunan ünlü oyuncumuz Lale Oraloğlu; hem yetiştirdiği öğrenciler hem de yazılarıyla çağdaş kadın örneği olan, İzmir kültürüne önemli hizmetleri olmuş Emine Ozan; İzmir Radyosu'nun ilk kadın spikeri, ardında yetiştirdiği birçok usta ses bırakmış Gönül Özgü; Cumhuriyet İzmir'inin ilk kadın gazete röportajcısı Saime Sadi; İzmir'in yetiştirdiği ilk büyük çevirmen, yazın dünyasının usta kalemi Sevgi Sanlı ve gelmiş geçmiş en büyük İzmirli kadın sporcu Semra Aksu. Hepsine selam olsun. Ülkemize örnek olmuş İzmirli Cumhuriyet kadınlarını değil bir yazıda, aylarca sıralasam bitiremem. Öncelikle yitirdiklerimizi anmaya çalıştım. İyi ki vardılar, iyi ki varlar. Ne mutlu bize ki, İzmirliler...

YAŞAR ÜRÜK

YENİ ASIR GAZETESİ